Czy można nagrywać rozmowy bez zgody rozmówcy

51
177987

Z pytaniem o to, czy można nagrywać rozmowę bez zgody rozmówcy zwracają się często osoby, które chcą zdobyć dowód na okoliczność nierzetelności kontrahenta, przekraczania uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych, naruszania dóbr osobistych, czy też łamania przez jednego z opiekunów dziecka orzeczeń sądu o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej.

Odpowiadając na pytanie o legalność nagrywania rozmów, należy rozróżnić sytuację nagrywania rozmowy, w której uczestniczymy od sytuacji nagrywania rozmowy osób trzecich, w której to rozmowie nie uczestniczymy. Poniższe uwagi dotyczą zarówno nagrywania samego dźwięku jak i dźwięku wraz z obrazem.

Nagrywanie rozmów, w których nie uczestniczymy

Nagrywanie rozmowy osób trzecich, bez ich wiedzy i zgody, przy równoczesnym nieuczestniczeniu w rozmowie przez nagrywającego, może w wielu przypadkach wypełniać znamiona przestępstwa z art. 267 k.k.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U.1997.88.553)
Art. 267. §1. Kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej, otwierając zamknięte pismo, podłączając się do sieci telekomunikacyjnej lub przełamując albo omijając elektroniczne, magnetyczne, informatyczne lub inne szczególne jej zabezpieczenie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do całości lub części systemu informatycznego.
§ 3. Tej samej karze podlega, kto w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniony, zakłada lub posługuje się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem.
§ 4. Tej samej karze podlega, kto informację uzyskaną w sposób określony w § 1-3 ujawnia innej osobie. § 5. Ściganie przestępstwa określonego w § 1-4 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

To właśnie ze względu na powyższą regulację, słynna afera podsłuchowa doprowadziła do wszczęcia postępowania w stosunku do Marka F., który nagrywał rozmowy znanych polityków, równocześnie w nich nie uczestnicząc.

Nagrywanie rozmów, w których uczestniczymy

Przepis art. 267 k.k. jednoznacznie mówi o uzyskiwaniu dostępu do informacji (czyli treści rozmowy) nieprzeznaczonej dla osoby, która rejestruje rozmowę. Skoro jednak osoba rejestrująca rozmowę jest jej uczestnikiem, to nie sposób twierdzić, aby rejestrowała treść dla niej nieprzeznaczoną. Tym samym nagrywanie rozmów, w których się uczestniczy, nie może być uznane za popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 267 k.k.

Brak odpowiedzialności prawnokarnej nie wyklucza ewentualnej odpowiedzialności cywilnoprawnej. Nagrywanie rozmowy bez zgody rozmówcy może być rozpatrywane pod kątem naruszenia dóbr osobistych określonych w art. 23 k.c.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.2014.121 j.t.)
Art. 23. Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Kodeks cywilny nie wskazuje wprost prawa do tajemnicy rozmowy (a ściśle rzecz biorąc prawa do nierejestrowania rozmowy na trwałym nośniku) jako dobra osobistego, niemniej jednak katalog z art. 23 k.c. jest otwarty i możliwe jest konstruowanie dóbr osobistych innych niż wskazane w cytowanym przepisie. Jeśli jednak rejestrujemy rozmowę dla celów dowodowych w sytuacji, w której druga strona podjęła działania mające na celu utrudnienie nam ewentualnego przeprowadzenia dowodów przed sądem, w mojej ocenie nie można mówić o naruszeniu dóbr osobistych osoby nagrywanej.

Przykładem ilustrującym powyższe uwagi może być sprzedawca pojazdu, który przy sporządzaniu umowy sprzedaży namówił kupującego do wpisania ceny niższej niż realnie zapłacona za pojazd. Kupujący odstępując od umowy sprzedaży (np. w przypadku stwierdzenia wad pojazdu) stanie przed problemem udowodnienia, że w rzeczywistości zapłacił za pojazd kwotę wyższą niż wskazana na umowie. W tym przypadku nagranie rozmowy ze sprzedawcą pojazdu, w której wskazujemy na jego realną cenę, jest nie tylko usprawiedliwione postępowaniem dowodowym, ale również stanowi bezpośredni skutek podjęcia przez sprzedawcę działań mających na celu zatajenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.

W praktyce każdy przypadek musi być rozpatrywany oddzielnie, a ewentualne ustalenie czy dobra osobiste osoby nagrywanej zostały naruszone, będzie możliwe i tak dopiero w toku ewentualnego powództwa cywilnego wytoczonego przez osobę nagrywaną. W mojej ocenie przeważająca większość przypadków nagrywania rozmów, w których uczestniczymy, jeśli ma to na celu udowodnienie zatajonego przez drugą stronę stanu faktycznego, nie może być zakwalifikowana jako naruszenie dóbr osobistych.

Wykorzystanie nagranej rozmowy

Odrębną kwestią od samego nagrywania rozmowy jest wykorzystanie nagranych treści. Wykorzystanie nagranych treści powinno mieć miejsce tylko w przypadku dochodzenia przysługujących nam praw (na drodze postępowania cywilnego, karnego lub administracyjnego), a wykorzystywane treści powinny dotyczyć tylko i wyłącznie sprawy, w przedmiocie której toczy się postępowanie. Jeśli bowiem nagramy rozmowę, w której sprzedawca pojazdu nie tylko informuje o rzeczywistym stanie lub cenie pojazdu, ale przy okazji ujawnia kulisy swojego życia prywatnego, to w zakresie dotyczącym życia prywatnego, wykorzystanie nagranych treści może być uznane za naruszenie dóbr osobistych.

Informacje o nagrywaniu rozmów udzielane przez przedsiębiorców

Dzwoniąc do biur obsługi klienta, przed rozpoczęciem rozmowy często słyszymy komunikat o nagrywaniu rozmowy oraz o konieczności rozłączenia się w przypadku niewyrażenia zgody na jej rejestrowanie. Takie komunikaty związane są przede wszystkim z obowiązkami przedsiębiorców wynikającymi z Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zarówno przekazywane w trakcie rozmowy informacje jak i sam głos stanowią dane osobowe, w związku z czym podmioty przetwarzające dane osobowe, zobowiązane są informować o fakcie i celu przetwarzania danych (tj. rejestrowania rozmowy). Ustawę stosuje się jednak przede wszystkim do przedsiębiorców i organów administracji państwowej i samorządowej przetwarzających dane osobowe, natomiast w stosunku do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej istnieje wyłączenie, w zakresie przetwarzania danych na użytek osobisty lub domowy. W mojej ocenie, większość przypadków zbierania danych osobowych w celach opisanych wyżej, będzie wypełniała dyspozycję przytoczonego poniżej art. 3a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U.2014.1182 j.t.)
Art. 3a. 1. Ustawy nie stosuje się do: 1) osób fizycznych, które przetwarzają dane wyłącznie w celach osobistych lub domowych; (…)

Podsumowanie

Podsumowując, nagrywanie rozmów w sferze prawa karnego jest unormowane jednoznacznie, natomiast w sferze prawa cywilnego przepisy pozostawiają pole do interpretacji, które jednak w większości przypadków pozwalają przyjąć, że nagranie rozmowy, w której uczestniczymy będzie dopuszczalne, gdy istnieje ku temu racjonalny cel związany z ochroną naszych interesów. Optymalnym rozwiązaniem jest poinformowanie drugiej strony o planowanym nagrywaniu rozmowy, co może jednak w istotny sposób wpłynąć na treści, które usłyszymy. Warto więc niezależnie od nagrywania rozmowy, zadbać o obecność świadków, którzy w przypadku sporu sądowego będą mogli poświadczyć treść rozmowy. Natomiast skorzystanie z nagranych rozmów, będzie miało sens w sytuacji, w której druga strona będzie zaprzeczać temu co pierwotnie mówiła.

Źródło obrazu: Wikipedia. Autor: EJ Posselius

51 KOMENTARZE

  1. Poinformowalem pracownika banku ze nagrywam rozmowe, odmowil prowadzenia dalszej rozmowy, czy jako reprezentujacy instytucje ma takie prawo? Tym bradziej ze bank sam informuje ze rozmowa jest rejestrowana, czy nie jest tu naruszana zasada rownosci stron?

    • Nie jest. Przed połączeniem się z konsultantem usłyszałeś komunikat że rozmowa będzie nagrywana i że jeżeli nie wyrażasz na to zgody możesz się rozłączyć. Podobne prawo przysługuje pracownikowi z którym się połączysz. Powinieneś poinformować go (tak jak to zrobiłeś) że rozmowa jest nagrywana już na samym początku rozmowy. Podobnie jak Ty, ma on prawo do nie wyrażenia na to zgody gdyż ustawa o ochronie danych osobowych obejmuje również jego. Wyjątek stanowi nagranie rozmowy celem użycia jej w sprawie sądowej. Jeżeli jednak bez zgody pracownika infolinii upublicznisz rozmowę np na YT to ma prawo (i będzie miał racje) do wytoczenia Ci procesu cywilnego o naruszenie dobra osobistego.

      • @Zick Niestety nie masz w części wypowiedzi racji, ustawa o ochronie danych osobowych nie obejmuje osób prywatnych i przetwarzania danych przez osoby prywatne. Inaczej musiałbyś każdą swoją komórkę z zapisaną w niej listą numerów rejestrować w GIODO. Tak więc nagrywając rozmowę z bankiem pracownik banku nie może się powołać na ustawę o ochronie danych osobowych.
        Pracownik infolinii może jednak wytoczyć Ci proces jeśli upublicznisz jego głupawe lub chamskie zachowanie na np. YT. Inna sprawa, że jego pracodawca raczej mu to będzie mocno odradzał, gdyż on jest odpowiedzialny za swojego pracownika i rykoszetem później oberwie pracodawca, np. wspomniany bank.

      • Pracownik infolinii w czasie rozmowy z klientem nie jest osobą prywatną tylko reprezentuje firmę/instytucję dla której pracuje, w związku z tym klient nie ma obowiązku informowania konsultanta o nagrywaniu rozmowy. Odmowa prowadzenia rozmowy z klientem który zadeklarował jej nagrywanie jest odmową świadczenia usługi i można z tego tytułu wyciągnąć konsekwencje wobec firmy/instytucji. Przyjmowanie przez firmy/instytucje postawy „nagrywać to my, ale nie nas” jest zagraniem mającym na celu wykorzystanie niewiedzy klientów co do praw i obowiązków obu stron.

        • U mnie w firmie obowiązuje zasada – ze jeżeli osoba która do nas dzwoni chce nas nagrywać – możemy odmówić prowadzenia dalej rozmowy – na zasadzie równości przepisów. / Osoba która do nas dzwoni, nie musi z nami rozmawiać po komunikacje / My nie musimy z nią.

          • Na zasadzie równości stron osoba informuje o nagrywaniu w momencie jak jeszcze gada automat i nie ma problemu, bo pracownik infolinii tego nie słyszy, a uprzedzenie było – w tym samym momencie jak uprzedzała firma.

            Ja prowadzę takie rozmowy z automatem. Jak mi mówi rozmowa jest nagrywana, jeżeli nie wyrażasz…. odpowiadam mu ja też nagrywam i proszę o to samo.

            Uprzedziłem? Jest równość stron?

  2. A jak rozpatrzeć sytuację, w której pacjent nagrywa lekarza nie informując go o tym. Spodziewając się „dziwnej” rozmowy z lekarzem nagrałem ją. Rozumiem, że jeśli nie będę jej rozpowszechniał jej publicznie nic mi nie grozi. A co z ewentualnym wykorzystaniem jako dowód w postępowaniu?

    • Jeśli to nagranie ma posłużyć w postępowaniu dowodowym w sądzie to nie zrobiłeś nic złego. Nie mogłeś poinformować lekarza o nagrywaniu, bo nie byłoby „dziwnej” rozmowy, a co za tym idzie udowodnienia mu jej bez tego nagrania. Nie mógłbyś nagrać lekarza rozmawiającego z kimś, nawet jeśli miałoby to coś udowodnić ale w takim wypadku dla dowodu siebie i lekarza możesz.

  3. Co jesli poinformowalem kuratora sadowego ze nagrywam rozmowe czyli nasz spotkanie(nagranie audio) , Kurator nie wyraził zgody twierdzac iz jest to karalne jesli nagram audio bez jego zgody , po czym na tej podstawie (tj.nagrywania przeze mnie spotkania) wniusl do sadu wniosek o uchylenie mi dozoru elektronicznego. Jak mam dalej działać ? Oczywiscie protokol z rozmowy spozadzony przez kuratora odbiega faktami od nagranej rozmowy.

  4. Dowiedzialam sie , ze kolezanka kolezanke po kryjomu bez wiedzy w pracy nagrywa i robi zdjecia z klientami jak swiadczy dodatkowe usługi niekoniecznie za korzysci materialne czasem tez powiedzmy tak ,, z dobrego serca”. Czy takie nagranie moze byc wykorzystane przeciwko tej osobie lub klientowi?Czy jest to łamanie prawa przez osobę nagrywająca, ktora nie uczestniczy w rozmowie i dzialaniach na rzecz klienta. Osobie nagrywajacej chodzi o zwykle podłozenie świni.

  5. Mam pytanie. Czy w czasie gdy wysłałem wiadomości glosowe do pewnej osoby. A ta pokazała te wiadomosci osobie trzeciej. Czy
    Podlega to jakieś o karze ?

    • Myślę, że nie podlega to karze. Ktoś dysponuje swoją wiadomością. Inna sprawa jak będzie ją rozpowszechniał np., w Internecie. Tu już może wchodzić kwestia odpowiedzialności karnej w zależności od treści wiadomości, ewentualnie odpowiedzialności cywilnej za naruszenie dóbr osobistych

  6. Czy mogę nagrać rozmowę ze sprzedawcą, nie informując go, o tym w celu przedstawienia w Biurze Ochrony Praw Konsumenta (lub w innych instytucjach państwowych) formy jego działania. Chodzi mi konkretnie o to, że zgłosiłem się z reklamacją i dopiero po dwóch tygodniach przy odbiorze produktu dowiedziałem się, że muszę za niego zapłacić więcej niż za naprawę w inny punkcie.

  7. Moje dziecko jest upokarzane w szkole przez koleżankę. Zglosilam już nauczycielce i pedagogowi szkolnemu, jednak nie mam dowodów. Szkoła chce wyciszyć sprawę. Czy jeśli zarejestruje takie wyzwiska na dyktafon mogę spodziewać się jakichkolwiek konsekwencji.

    • Ten temat dotyczy nagrywania rozmow telefonicznych. Jesli jest Pani, lub Pani dziecko uczestnikiem rozmowy nietelefonicznej, i ją nagrywa, to ma Pani do tego prawo.

  8. Mężowi ciągle towarzyszy włączony dyktafon… czy może bezkarnie nagrywać wszystko co się dzieje w domu? To samo robi u rodziców / teściów… jak mu tego zabronić? Tak żyć się nie da

  9. Mężowi ciągle towarzyszy włączony dyktafon… czy może bezkarnie nagrywać wszystko co się dzieje w domu? To samo robi u rodziców / teściów… jak mu tego zabronić? Tak żyć się nie da

  10. Maz znęca się na żona psychicznie. Czy można nagrać jego rozmowy z innymi osobami w których m.in źle wyraża się o żonie. (chodzi o to by mi dowód w dadzie) gdyż ciężko udowodnić znęcanie psychiczne

  11. Od miesiaca dzwoni do mnie z różnych numerów telefonów. W internecie na tellows.pl są komentarze, że to naciągacze, windykacja i takie ta. Chcę daną rozmowę nagrać i zgłosić na policję. Oczywiście najpierw dokładnie wypytać kto dzwoni, udawać, że nie rozumiem, więc niech powtórzą, adres firmy….. Z tego co czytam w necie nie muszę informować o rozmowie w której uczestniczę…

  12. Mam sprawe w sadzie . Sad ponija moje pytania i zmienia wypowiedzi swiadkow lub pomija niewygodne . Czy moge w sadzie miec dyktafon , czy musze powiadomic.

  13. Mam pytanie. Czy jak nagrywam rozmowy bez zgody rozmawiającego i upublicznie je w internecie, oczywiście zmienie głos i nie ujawniam żadnych danych osobowych tej osoby czy dalej jest to łamanie prawa

  14. Mam pytanie:

    Czy mogę nagrywać jak śpiewam przy goleniu albo rozmawiam sam ze sobą? Bardzo proszę o szybką odpowiedź gdyż nie chciałbym wejść w konflikt z prawem.

    • Jeżeli poinformujesz siebie w jakim celu nagrywasz, kto będzie administrował Twoim głosem i ze masz prawo do informacji, poprawy danych i usuwania itp itd to tak.

  15. nagrana bez zgody drugiej strony rozmowa nie jest dowodem w sprawie ponieważ uzyskanie dowodu w sposób przekraczający prawo jest niedopuszczalne. Może być jedynie poszlaką. Nagrywanie przesłuchań na policji czy w sądzie bez zgody i ich rozpowszechniania osobom trzecim może doprowadzać do naruszeń art 297 i innych, w tym utrudniania postępowania lub ujawniania danych tajnych w sprawie lub doprowadzać do wpływu na świadka i inne wiec jest nielegalne i osoba nagrywająca może ponieść tego surowe konsekwencje. Nagranie gróźb karalnych w tym męża znęcającego się nad zona raczej może stanowić dowód gdyż pozyskanie go w inny sposób byłoby niemożliwe ale to leży w gestii sądu lub prowadzącego czy go uzna. Tak czy siak lepiej nie nagrywać bo kija ma dwa końce i czasami nas nagrają a nikt nie jest święty i kto mieczem wojuje od niego przeważnie ginie :).

    • od kiedy w polskim prawie masz zapisy rodem z anglosaskich krajów o owocu zatrutego drzewa? U nas tak nie ma. Jeśli sąd dopuści materiał to nie ważne jak on został pozyskany.

    • A prawnicy bełkoczą po swojemu, proszę jeszcze podać nr telefonu by skorzystać porady prawnej. Podsumowując długie i bez sensowne wywody. MAM PRAWO NAGRYWAĆ WSZYSTKIE SWOJE ROZMOWY.

      NIE MOGĘ PUBLIKOWAĆ PRYWATNYCH ROZMÓW, A ROZMOWY Z URZĘDNIKAMI CZY FIRMOWE NIE SĄ PRYWATNE. DODATKOWO TRZEBA WYCIĄĆ DANE OSBOWE ROZMÓWCY I WRZUCAĆ DO YT TAK JAK ROBIĄ TO ROBIĄ WSZYSCY.

    • A co w wypadku gdy dzwoni do nas instytucja i informuje o nagrywaniu rozmowy a nie pyta o zgodę i pomimo zakazu nagrania ignoruje ten fakt kontynuując rozmowę i nagrywanie, czy taka instytucja łamie prawo?

  16. A co w wypadku gdy dzwoni do nas instytucja i informuje o nagrywaniu rozmowy a nie pyta o zgodę i pomimo zakazu nagrania ignoruje ten fakt kontynuując rozmowę i nagrywanie, czy taka instytucja łamie prawo?

  17. Czy są jakieś skutki prawne, jeżeli została nagrana rozmowa bez mojej wiedzy przez rozmówcę, kiedy informuję Go ,że jest to rozmowa między nami i mogę mu zaufać. Następnie na spotkaniu rodzinnym, kiedy mnie już tam niema, nagranie tej rozmowy jest wykorzystywane do poniżenia i ośmieszenia mnie.

  18. Nie wiem jak ugryźć przypadek, kiedy to do pracownika urzędu dzwoni firma prywatna przeprowadzająca badanie na zlecenie jakiegoś instytutu i również informuje, że rozmowa będzie nagrywana. Celem jest udowodnienie instytutowi, że odpowiedzi w ankietach nie są zmyślone?? BullShit. Na jakiej podstawie prawnej prowadzą zbiór nagrań.

    • Przecież nie ma potrzeby wyrażania zgody na nagrywanie. Kluczowa jest dobrowolność zgody na zbieranie, przetwarzanie i przechowywanie danych. Zawsze ma się również prawo do ich wglądu i żądania ich usunięcia.

  19. Pytanie ? Były maż przynosi raz w miesiącu alimenty dochodzi wówczas miedzy nami do sprzeczek o rożne sprawy dotyczące np mojego auta zakupionego po rozwodzie on nagrywa te nasz sprzeczki i przekazuje osobom trzecim . powiem ze mnie prowokuje to jest były policjant skazany wyrokiem za oszustwa . Uparł się i nie wysyła alimentów ani przekazem ani na konto . Jesteś juz dawno po rozwodzie i czy on może mnie nagrywać i przekazywać nagrania innym osobom?

  20. Jeżeli mam podejrzenia, że w przedszkolu do którego chodzi mój syn dzieje się coś niepokojącego, to czy mogę nagrywać przebieg dnia. Czy podlega to karze? Może da się to podciągnąć, iż jako opiekun robie to w dobrym interesie mojego dziecka.

  21. Czy na zebraniach wiejskich i organizacyjnych np. Kółko Rolnicze ,zebrania wiejskie mogę nagrywać do celów pisania protokołu z tych zebrań .

  22. Witam.Czy jesli osoba(reporter lokalnych wiadomosci internetowych)nagrywajaca spotkanie z przedstawicielem klubu parlamentalnego np.Kukiz’15, moze takie nagranie udostepnic publicznie?Reporter mial zgode na nagrywanie.

  23. Prowadzę działalność gospodarczą. W telefonie mam program nagrywający rozmowy. Jedna z klientek w telefonicznej rozmowie poinformowała mnie o sytuacji, której była świadkiem i mimowolnym uczestnikiem ( jako ofiara ) mającej znamiona czynu karalnego. Czy mogę bez jej wiedzy i zgody wykorzystać te nagrania i przekazać Policji, Prokuraturze czy CBA?

  24. Witam. Mam małą zagwostke. Pracuje w instytucji finansowej. Od miesiąca mój pracodawca wymienił nam w pracy telefony służbowe i powiedział że od tej pory rozmowy z klientami będą nagrywane. Nikt nie zapytał sie nas- pracowników czy wyrażamy na to zgode. Do tego okazało sie że te rozmowy są nagrywane po to aby sprawdzić czy faktycznie wykonujemy tyle rozmów ile podajemy, czy dobrze rozmawiamy z klientami i jak. Czy takie działania są zgodne z prawem? Czy jako pracownik nie powinnam zostać zapytana czy wyrażam na to zgodę i ewentualnie czy powinnam dostać jakis aneks do umowy czy też zmianę zakresu obowiązków?

  25. Czy nagrywanie rozmowy stanowiącej tzw. okresową ocenę pracownika, podczas której jestem obecna ja i moi trzej przełożeni, jest legalne w świetle ww. przepisów prawa? Czy może stanowić ewentualny materiał dowodowy w przypadku podejrzenia mobbingu ??? Będę wdzięczna za odpowiedź, bo właśnie jestem tuż tuż przed oceną.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ